Begin dit jaar zagen we in een organisatie een situatie die op het eerste gezicht klein leek.
Een vrouw raakte tijdens een gesprek de man tegenover haar regelmatig aan.
Even de arm. De sjaal rechtleggen. Kort, vluchtig.
Er werd geen toestemming gevraagd.
Er werd ook geen grens uitgesproken.
Het moment duurde maar enkele seconden. Zoals dat vaak gaat.
Wat bleef hangen, was de reactie achteraf:
“Hij heeft toch niet gezegd dat het niet oké was?”
Wanneer stilte verkeerd begrepen wordt
Er leeft op veel werkvloeren nog een impliciete regel:
zolang niemand bezwaar maakt, is gedrag blijkbaar aanvaardbaar.
Op het eerste gezicht klinkt dat logisch.
Tot je begrijpt hoe mensen écht reageren onder druk.
Wanneer factoren zoals positie, reputatie of afhankelijkheid meespelen, kiest ons zenuwstelsel zelden voor directe confrontatie.
Het kiest voor aanpassen, bevriezen of sociaal meebewegen.
Dat is geen zwakte.
Dat is biologie.
De afwezigheid van een “nee” is dus geen groen licht.
Zeker in omgevingen waar macht subtiel aanwezig is, is het stellen van grenzen vaak complexer dan we willen toegeven.
Wie dat herleidt tot “je moet gewoon iets zeggen”, mist een belangrijk stuk van de realiteit.
De rol van de omgeving
Minstens even bepalend als het gedrag zelf, is wat er rondom gebeurt.
Of beter: wat er níét gebeurt.
- Omstanders twijfelen
- Leidinggevenden kijken weg
- Professionals rationaliseren achteraf
Niet vanuit slechte intenties, maar vanuit ongemak.
Zo ontstaat er een cultuur van vaagheid.
Een grijze zone waarin niemand zich echt verantwoordelijk voelt.
En net daar zit het risico.
Dit gaat niet over mannen of vrouwen.
Ook van mannen wordt vaak verwacht dat ze hun grens wel zullen aangeven. Dat ze “sterk genoeg” zijn om te reageren.
Maar een veilige werkcultuur kan nooit afhangen van individuele weerbaarheid alleen.
Ze vraagt om duidelijke, gedeelde normen.
De impact op organisaties
Wat vaak onderschat wordt, is de impact van dit soort “kleine momenten”.
Onderzoek naar psychologische veiligheid toont dat onduidelijke sociale interacties leiden tot:
- verhoogde mentale belasting
- verminderde concentratie
- meer vermijdingsgedrag
- een verhoogd risico op uitval
Wat klein lijkt, kan op termijn een grote kost worden.
Voor mensen én voor organisaties.
Van individuele verantwoordelijkheid naar cultuur
Respectvol gedrag is geen individuele opdracht.
Het is een collectieve verantwoordelijkheid.
Dat vraagt dat organisaties zichzelf een aantal eerlijke vragen stellen:
- Welke gedragingen vinden wij oké… en welke niet?
- Hoe maken we dat expliciet?
- Hoe reageren we als grenzen vaag of overschreden worden?
- Wat verwachten we van elkaar als collega, als leidinggevende, als team?
Grensoverschrijdend gedrag is zelden alleen een individueel probleem.
Het is vaak het gevolg van een cultuur die te lang onduidelijk bleef.
Werken aan duidelijkheid en veiligheid
Bij Feel Connected ondersteunen we organisaties in het creëren van die duidelijkheid.
Niet alleen door regels of kaders, maar door het gesprek mogelijk te maken.
Door bewustzijn te vergroten over hoe mensen reageren.
En door teams te helpen om samen te bouwen aan een veilige en respectvolle werkcultuur.
Want veiligheid ontstaat niet vanzelf.
Ze groeit waar mensen verantwoordelijkheid nemen voor hoe ze met elkaar omgaan.
Severine Bollaerts, trainer in stresspreventie en grensoverschrijdend gedrag binnen Feel Connected.
Wil je hier als organisatie verder mee aan de slag?
We denken graag mee over hoe je heldere gedragskaders en een stressbewuste werkcultuur kan ontwikkelen.
Plan gerust een kennismaking: https://calendly.com/feelconnected/kennismaking-organisatie